EKONOMİ & FİNANS DOSYASI : İktisatçı Olup Dünyaya Barış mı Getir eceksin ? Yapabilirsin.

1960’ lardan itibaren Nobel komitesi iktisatçılara onlarca ödüller vermiştir fakat bir iktisatçı 2006 yılında ilk defa Nobel Barış Ödülünü almıştır. Bu durum bize ekonomi ile toplum barışının ne kadar iç içe olduğunu göstermiş; aynı zamanda reel dünya problemlerinden uzak, genellikle ve yüksek derecede soyut matematik modelleme üzerine odaklandıkları düşünülen iktisatçılar için mühim bir olaya dönüşmüştür.

Dünyanın en kalıcı problemlerinden olan yoksulluğun üzerine çalışan, iktisat ile dünya barışını aynı potada eriten kişi kimdir derseniz adı Muhammed Yunus.

Muhammed-Yunus.jpg

Muhammed Yunus 28 Haziran 1940’ ta doğan Bangladeşli bankacı ve ekonomi profesörüdür. Haziran 2008 tarihinde ABD’ den Foreign Policy ve İngiltere’ den Prospect dergilerinin internet üzerinden okuyucu anketleri ile oluşturduğu Dünyanın ilk 100 entelektüeli listesinde, 2008 yılında 2. sırada yer almıştır. Grameen Bank’ın kurucusu ve mikro kredi devriminin babasıdır.

“ İşsizlik yardımları sağlamanın fakirlikle mücadelenin en iyi yolu olmadığına inanıyorum. “ sözlerinin de sahibidir.

Yıllarca Dünya Bankası (WB) , Uluslararası Para Fonu (IMF) ve batılı devletler fakirlikle mücadele için milyonlarca dolar bağışlamışlar fakat başarılı olamamışlardır ama Muhammed Yunus ve Grameen Bankası ticari bir bankanın dünyadaki fakirliği ortadan kaldırmaya yardımcı olabileceğini göstermiştir.

quote-my-greatest-challenge-has-been-to-change-the-mindset-of-people-mindsets-play-strange-tricks-on-us-muhammad-yunus-2039091.jpg

Neden yoksulluğu ortadan kaldırmaya çalıştı?

Biraz eskilere gidelim. Antik Yunan kentlerinde Agora Meydanları vardı. Toplumdaki herkes yönetimde söz sahibiydi ve belirli zamanlarda herkes meydanda toplanır, yönetimde rol oynardı. Sessiz kalma seçeneği yoktu. Fikrini beyan etmekle yükümlü idi.

Biraz daha günümüze yaklaşalım.

Karl Marx, neredeyse tüm gününü çalışarak geçiren, aldığı ücretle ancak yaşayan, herhangi bir mülke sahip olamayan işçi sınıfını, çektikleri acıları gördüğünde Das Kapital’in ilk temelleri atılmamış mıydı? Yani sessiz kalmamış, kendisi bir ses yaratmıştı ki hala günümüzde etkisi yitirmemiştir.

20.yy’a da bir örnekle bakalım.

Che Guevera ise tıp fakültesini dondurup 23 yaşında Latin Amerika’yı motorsikletle dolaştığında sömürülen halkı, yoksulluğu, çocukların yaşam ve eğitim haklarının elinden alındığını gördüğünde kafasına koymamış mıydı bir şeyleri değiştirmeyi ki döndüğünde hayatını buna adayacağını söylemişti?

Muhammed Yunus da yurt dışında eğitimini tamamladıktan sonra ders vermek için ülkesine döndüğünde 1974 kıtlığına şahit olup, ülkesinin kırsal kesimlerindeki yoksulluğu görmüştü. Fakirlikle mücadele etmeye karar vermişti. Bir insan “Dünyada yoksulluk varken barış olamaz.” diye düşünüyorsa eğer, bir şeyleri değiştirme gücünü de kendinde bulabiliyordu.

muhammed_yunus.jpg

Nasıl Yaptı?

İş kurabilmeleri için para verme, oraya dışarıdan yardım sağlamayı düşünse de kısa sürede tefecilik alıp başını gitmişti. Bunu engellemek için bankaya gitmiş ancak banka küçük krediler ve risklerden dolayı kredi vermeyi kabul etmemişti. Muhammed Yunus 1976’da Grameen Bank’ı başlattı.

Öğrencileriyle üniversite yakınlarındaki bir köyde yaptığı araştırmalar sonucunda 27 dolarlık ilk kredisi kamıştan sandalye yapan 42 kadına gitti.

Geleneksel bankalarda kredi alanların %1‘i bile kadın değildi. Bankalar, kadınların sosyal statüsünden dolayı zengin olanlara bile kredi vermemekteydi.

Muhammet Yunus verilen kredilerin erkek ve kadın oranının yarı yarıya olmasını istiyordu. Sonra kadına verilen kredinin erkeğe verilen krediye göre daha fazla geri dönüş sağladığı görüldü. Kadınlar işlerine daha sıkı sıkıya bağlanıp fayda sağlıyordu. Bunun sonucunda kredi alanların %97 ‘ si kadınlardan oluşmuştu.

Grameen-Bank.jpeg

“Grameen Ladies” meet with representatives of Danone to learn about the product and possibly become sellers of this product. Bogra, Bangladesh. June 16, 2007.

Peki kadınlar bu parayı nasıl ödeyecekti?

İşin sırrı Muhammed Yunus’un da dile getirdiği gibi dayanışma gruplarıydı.

Bir örnekle anlatmama izin verin lütfen.

Ahmet, Mehmet, Süreyya, siz ve ben bir dayanışma grubu oluşturuyoruz. Kredi almak üzere Grameen Bankasına gidiyoruz. Gerekli eğitimlerden sonra krediyi alıyoruz ve birimizin ödeyemediği borcu diğerleri ödüyor. Hem kendimizi güvende hissetmiş hem de riski azaltmış, sosyal dayanışma ile ekonominin, barış üzerindeki etkisini apaçık ortaya koymuş oluyoruz. Siz de küçükken okul takımlarında spor yaptıysanız bu söz size yabancı gelmeyecektir. Birimiz hepimiz için, hepimiz birimiz için.

Bu dayanışma, grup çalışmasını ve grup olarak hareket etmenin bilincini beraberinde getiriyor olacak ki hepimiz birbirimize yardım ediyor, ürünlerimizi tanıtmamızda yardımcı oluyoruz ve tamamına yakınımız borçlarımızı ödüyoruz.

Bangladeş’te de aynen böyle olmuş. Kadınlar ticaret ile topluma katılmış. Dayanışma artmış ve ortaya o kadar çok fon çıkmış ki çoğunluğu kadın olmak üzere tüm kredi alanlar bugün Grameen Bankası’nın %90 ‘ının sahibi olmuşlar. Kalan %10 ise devlete aitmiş.

Bugün Grameen Programı 55 ülkede 81,392 köyde devam etmekte olup; yaklaşık 9 milyon kişiye ulaşarak birçok insana yaşam umudu olmuştur.

Türkiye Grameen Mikrofinans programı 2003’te Diyarbakır’da başlamıştır. Muhammed Yunus ve Türkiye İsrafı Önleme Vakfı Başkanı Aziz Akgül, Türkiye’deki dar gelirli kesimler için anlaşmışlardır. Program 66 ilde 97 şubeyle devam etmektedir.

Fotoğrafın tamamına baktığımızda ne görüyoruz?

İngiliz iktisatçı John Keynes “ Economic Possibilities for our Grandchildren ” kitabında iktisatçıların fildişi kulelerden çıkıp topluma inmesini ve bir dişçi kadar insanlara yardımları dokunmasını ummuştu. Muhammed Yunus bugün bu beklentiyi karşılayarak insanların ihtiyacı olan kanı dolaşıma sokmuştur.

Yoksulluk fakir insanın değil, sistemin suçudur. Yoksulluğu yaratan fakir insan değil aksine sistemdir.
Şimdi size soruyorum, en başarılı şirket en çok para kazanan mıdır?

Matematikle, sevgiyle, barışla kalınız…

Ali Yılmaz

Kaynakça

http://www.grameen.com
https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_Yunus
http://www.tgmp.net/tr/sayfa/mikrofinans-nedir–/127/1
SKOUSEN Mark, Mikro İktisat, Çev:/Haz: Atilla Yayla, Adres Yayınları, Ankara, 2009

Matematiksel

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s